The learning curve dip – Vì sao ta hay bỏ cuộc giữa chừng?

Mình không phải là một đứa kiên nhẫn. Mình cứ học đàn, rồi bỏ đàn, rồi lại học lại cứ thế suốt hơn 10 năm nay. Thế nhưng lần gần đây nhất học đàn trở lại, mình đã đi xa được hơn những lần trước đây rất nhiều, nhưng mình cứ sống trong thấp thỏm: “Chẳng hiểu lần này đi được tới bao giờ?”. Hôm nay mình tình cờ biết đến nguyên lý về “Khoảng chùng trong đường cong học tập” (The learning curve dip), và mọi thứ trở nên.. sáng rõ :))

Khái niệm “Khoảng chùng” (The Dip) được đưa ra lần đầu tiên bởi Seth Godin trong cuốn sách cùng tên: “Khoảng chùng là khoảng cách dài giữa chó ngáp phải ruồi và thành tựu thật sự. Nó là bức tường vô hình ngăn những người như bạn (và mình) ở ngoài… Những kết quả phi thường chỉ đến với những người hiếm hoi có thể kiên trì tiến từng chút một lâu hơn những kẻ khác.”

Trích trong bài viết của bạn Alice Strenger trên medium, khi kết hợp khái niệm “Khoảng chùng” với khái niệm “Các cung bậc cảm xúc của sự thay đổi” (Emotional stages of Change), chúng ta sẽ có 5 cung bậc:

https://medium.com/@alice_strenger/transcending-the-dip-43fe773ef6b8

– Bậc 1: Lạc quan thiếu hiểu biết: Bạn có tầm nhìn, có ý tưởng, có giải pháp, có mục đích. Bạn bị cuốn vào: ồ, cái này thật hấp dẫn, thật vi diệu, rồi đây đời sẽ nở hoa… blah blah. Bạn tràn đầy hy vọng, và cứ thế tiến tới thôi.

– Bậc 2: Bi quan có hiểu biết: Đời bắt đầu vả vào mặt bạn và bạn nhận ra mọi thứ không dễ dàng như bạn tưởng. Trở ngại có thể đến từ ngoại cảnh hoặc từ chính bản thân bạn. Bạn bắt đầu tự vấn bản thân, nhưng bạn cũng nhìn vấn đề rõ hơn trước. Lúc này nhiều người sẽ từ bỏ (sao mọi người làm dễ thế mà, chắc thứ này không dành cho mình, mình không có năng khiếu… khó quá bỏ qua), một số ít người vẫn kiên trì tiến tới.

– Bậc 3: Vực sâu tuyệt vọng: Ý tưởng mà bạn tưởng chừng như vi diệu lúc ban đầu thực ra không tuyệt như bạn nghĩ, nhiều vấn đề vượt quá sức của bạn. Tâm trí bạn bắt đầu chia hai, nửa nghĩ bạn đúng, nửa nghi ngờ bạn. Rồi bạn kiệt sức khi nghĩ tới chặng đường dài phía trước. Rồi bạn nhận ra mình có một lựa chọn: bỏ cuộc. Lúc này, có người sẽ bỏ cuộc hẳn, có người quay trở lại làm đi làm lại những thứ quen thuộc, chỉ có một số ít người kiên trì tiến tới từng chút một. Seth Godin khuyên chúng ta rằng khi đang ở dưới vực sâu tuyệt vọng, chúng ta phải tự hỏi chính mình: “Chuyện này có thực sự xứng đáng với thời gian và năng lượng để ta kiên trì theo đuổi tới cùng?”. Khi bạn tuyệt vọng là bạn đã mất hết cả hy vọng, con đường trước mặt chẳng có gì ngoài tăm tối. Sẽ rất khó, thực sự khó để tiến về phía trước. Nhưng một khi bạn chắc rằng bỏ ra nỗ lực cho điều này là xứng đáng, bạn sẽ bước qua bậc tiếp theo.

– Bậc 4: Lạc quan có hiểu biết: Bạn biết sẽ có trở ngại, đời sẽ còn cho bạn ăn hành dài dài, nhưng gì đi nữa thì bạn cũng biết là nó đáng. Khả năng lớn là bây giờ bạn không còn cô độc nữa. Bạn đã có bạn đồng hành, hay đã tìm thấy một hội nhóm những người “cùng cảnh ngộ”, như một nhóm những người cùng học thứ như bạn, cùng chia sẻ kinh nghiệm, cùng nâng đỡ mỗi khi bạn gặp bế tắc, là nguồn cảm hứng để bạn tiến tiếp. Bạn cũng nhận ra kẻ thù thực sự không phải là trở ngại mà là những hệ thống và những tính cách cố hữu trong bạn chỉ chăm chăm hạ thấp mục tiêu của bạn và đẩy bạn trở lại vực sâu. Giờ đây bạn đã hiểu bản thân hơn, hiểu bạn đang đối mặt với cái gì, rồi bạn bắt đầu điều chỉnh lại kế hoạch và mục tiêu để vượt qua từng chướng ngại. Bạn kiên định để trở nên tốt hơn mỗi ngày và nhắm đỉnh núi thẳng tiến.

– Bậc 5: Thành công và thỏa mãn: Bạn đã kiên định và bạn trở nên tốt hơn. Thế giới dường như cũng trở nên tốt đẹp hơn.

Trích từ bài viết của Nat Eliason: Khái niệm “Khoảng chùng” thực ra không mới. Những nhà khởi nghiệp đã biết đến nó từ cả thế kỷ, mà Fred Wilson và Paul Graham gọi nó là “Máng sầu” (Trough of Sorrow).

https://www.nateliason.com/blog/motivation

Hay Tim Ferris cũng từng viết về đường cong tương tự trong cuốn “Đầu bếp 4 giờ” (The 4-hour chef) để mô tả quá trình học ngoại ngữ của ông:

https://www.nateliason.com/blog/motivation

Có một mẫu số chung ở đây: dù là bạn đang học ngoại ngữ, mở công ty khởi nghiệp, hay bất kỳ một dự án sáng tạo nào thì đều có một khoảng chùng trên quá trình. Đó là một khoảng thời gian dài bạn bị thiếu động lực, thiếu hứng thú, toàn những thử thách thiếu hấp dẫn. Hầu hết mọi người đều bỏ cuộc ở khoảng chùng này. Nhưng nếu bạn xoay xở làm sao để vẫn tiếp tục đi tiếp, bạn sẽ đi được tới cùng và phần thưởng sẽ rất tuyệt: bạn nói lưu loát một ngôn ngữ mới, bạn chơi được đàn theo ý mình hay thậm chí kiếm sống nhờ đàn hát, công ty của bạn tạo ra giá trị, bạn trở thành chuyên gia trong một lĩnh vực… Chỉ cần vào giây phút mất hết động lực và hy vọng, bạn tự quyết định rằng điều này là xứng đáng.